Rozwój sztucznej inteligencji sprawił, że dostęp do informacji stał się łatwiejszy niż kiedykolwiek wcześniej. Wystarczy kilka sekund, aby uzyskać odpowiedź na niemal każde pytanie. Coraz częściej pojawia się więc przekonanie, że nowoczesne narzędzia cyfrowe mogą zastąpić tradycyjne biura rachunkowe i kancelarie podatkowe. W praktyce jednak AI w doradztwie podatkowym pełni wyłącznie funkcję pomocniczą, a jej niekontrolowane wykorzystanie może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych i prawnych. Dlaczego? Otóż liczy się nie tylko znajomość przepisów, ale również ich interpretacja, aktualność oraz umiejętność oceny ryzyka. To obszary, w których doświadczenie i bieżąca analiza prawa przez profesjonalne biuro doradztwa podatkowego pozostają nadal niezastąpione.
Prawo podatkowe a sztuczna inteligencja – zderzenie teorii z praktyką
Z technicznego punktu widzenia sztuczna inteligencja analizuje ogromne zbiory danych, ucząc się na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów, interpretacji oraz orzeczeń sądowych. Problem polega na tym, że polski system podatkowy charakteryzuje się wyjątkową niestabilnością. Zmiany w ustawach, liczne nowelizacje, rozporządzenia oraz sprzeczne interpretacje organów podatkowych powodują, że aktualność informacji staje się kluczowa.
AI bardzo często operuje na danych historycznych, które nie zawsze odzwierciedlają bieżący stan prawny. W efekcie przedsiębiorca może otrzymać odpowiedź, która brzmi logicznie i profesjonalnie, lecz opiera się na nieobowiązujących przepisach lub pomija najnowsze stanowisko organów skarbowych. Co więcej, sztuczna inteligencja nie rozumie realiów kontroli podatkowych, praktyki urzędów ani specyfiki lokalnych interpretacji.
Profesjonalne biuro doradztwa podatkowego na bieżąco śledzi zmiany legislacyjne, analizuje interpretacje indywidualne i orzecznictwo sądów administracyjnych. To ciągły proces analityczny, którego AI nie jest w stanie samodzielnie prowadzić na poziomie wymaganym dla bezpieczeństwa podatnika.
Podstawowe wskazówki, zamiast indywidualnej analizy podatkowej
Sztuczna inteligencja może być użyteczna w zakresie ogólnych informacji podatkowych. Może wyjaśnić, czym jest VAT, na czym polega podatek liniowy, czy jakie są podstawowe terminy rozliczeń. Problem pojawia się w momencie, gdy podatnik zaczyna traktować te informacje, jako konkretną poradę dostosowaną do własnej sytuacji. Podobnie AI nie analizuje struktury działalności, historii rozliczeń ani planów biznesowych przedsiębiorcy. Nie uwzględnia niuansów branżowych, specyfiki umów czy konsekwencji długoterminowych. W praktyce oznacza to, że ta sama odpowiedź może być błędna dla dwóch różnych firm, mimo że na pierwszy rzut oka wydaje się uniwersalna.
Dodatkowym zagrożeniem są tzw. halucynacje sztucznej inteligencji, czyli generowanie informacji, które nie mają pokrycia w obowiązującym prawie. AI może powołać się na nieistniejący przepis lub błędnie zinterpretować zapis ustawy, nie sygnalizując użytkownikowi żadnych wątpliwości. W przeciwieństwie do tego doradca podatkowy bierze odpowiedzialność za swoje rekomendacje, analizując ryzyko i konsekwencje każdej decyzji.
Brak odpowiedzialności AI i realne ryzyko finansowe dla podatnika
Jednym z najpoważniejszych ograniczeń sztucznej inteligencji w doradztwie podatkowym jest całkowity brak odpowiedzialności za skutki jej „porad”. W przypadku błędu w deklaracji, zakwestionowania kosztów, czy nieprawidłowego zastosowania stawki podatku, to podatnik ponosi konsekwencje – od odsetek, przez sankcje, aż po postępowania podatkowe i karno-skarbowe. AI nie reprezentuje podatnika przed organami skarbowymi, nie przygotowuje wyjaśnień i nie bierze udziału w kontrolach. Tymczasem administracja skarbowa sama korzysta z zaawansowanych systemów analitycznych, takich jak analizatory JPK, czy mechanizmy typowania do kontroli. Oznacza to, że błędne decyzje oparte na niezweryfikowanych informacjach mogą szybciej przyciągnąć uwagę urzędów.
Nie można również pominąć kwestii bezpieczeństwa danych. Korzystanie z publicznych narzędzi AI wiąże się z ryzykiem ujawnienia poufnych informacji finansowych i biznesowych. Profesjonalne biura doradcze, w tym Optymalni, działają w oparciu o rygorystyczne procedury ochrony danych i tajemnicy zawodowej, czego nie gwarantują ogólnodostępne narzędzia cyfrowe.
Sztuczna inteligencja bez wątpienia zmienia sposób, w jaki poszukujemy informacji i poruszamy się w świecie przepisów podatkowych. Może stanowić użyteczne wsparcie na etapie wstępnej orientacji, jednak traktowanie jej, jako pełnoprawnego doradcy podatkowego, niesie ze sobą istotne ryzyko. Dlatego w podejmowaniu decyzji kluczową rolę nadal odgrywa fachowa pomoc biura podatkowego, które na bieżąco analizuje zmiany legislacyjne, śledzi orzecznictwo i bierze odpowiedzialność za udzielane rekomendacje. Współpraca z Optymalnymi, pozwala nie tylko uniknąć kosztownych błędów, lecz także świadomie zarządzać ryzykiem podatkowym i planować działania z myślą o długofalowym bezpieczeństwie firmy.
