Darowizna to popularny sposób przekazywania majątku w rodzinie i między bliskimi znajomymi. W praktyce często chodzi o środki na wkład własny, start w dorosłość czy wsparcie przy ważnych życiowych decyzjach. Wraz z gestem hojności pojawia się jednak pytanie o formalności – czy i kiedy trzeba poinformować urząd skarbowy? W 2025 roku zasady pozostają czytelne, ale łatwo o kosztowną pomyłkę. Jako Optymalni wyjaśniamy, kiedy nie musisz zgłaszać darowizny do urzędu skarbowego, jak działają limity kwotowe w poszczególnych grupach podatkowych, czym wyróżnia się grupa „0”, a także jakie warunki trzeba spełnić, aby korzystać ze zwolnienia bez podatku od darowizn.
Limity kwotowe – kiedy zgłoszenie nie jest wymagane
Zasada jest prosta – o obowiązku zgłoszenia decydują wartość darowizny i relacja między darczyńcą a obdarowanym. Ustawa wyróżnia trzy grupy podatkowe, z odrębnymi progami, a kluczowe znaczenie ma suma świadczeń od jednej osoby w ciągu 5 lat. Dopóki łączna kwota nie przekroczy właściwego limitu, nie ma ani obowiązku zgłoszenia, ani podatku.
W I grupie podatkowej limit wynosi 36 120 zł i obejmuje bliskich, lecz nie najbliższych z tzw. grupy „0” – przykładowo teściów względem zięcia lub synowej. Nawet, jeśli wsparcie trafia do Ciebie w kilku mniejszych transzach, brak formalności utrzymuje się tak długo, jak pięcioletnia suma od tego samego darczyńcy pozostaje poniżej 36 120 zł. W II grupie podatkowej próg to 27 090 zł; chodzi tu o dalszych krewnych, m.in. rodzeństwo małżonka. Fiskus nie ocenia pojedynczych przelewów w oderwaniu, lecz zlicza je w ruchomym, pięcioletnim oknie. Najniższy limit dotyczy III grupy podatkowej, czyli osób niespokrewnionych i dalekich znajomych – to 5 733 zł w pięć lat. Jeśli zatem wsparcie od przyjaciela lub sąsiada przekroczy tę kwotę, w momencie przekroczenia powstaje obowiązek zgłoszenia, a podatek nalicza się wyłącznie od nadwyżki, nie od całej sumy darowizn.
Z punktu widzenia zgodności z prawem najważniejszy jest właśnie moment przekroczenia limitu – to wtedy rodzi się obowiązek podatkowy. Jeżeli próg nie zostanie naruszony, nie musisz nic zgłaszać i nie płacisz podatku.
Grupa „0” – pełne zwolnienie dla najbliższej rodziny, ale z warunkami
Najbardziej uprzywilejowana jest grupa „0”, czyli małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha. W tym kręgu darowizna może mieć dowolną wartość i nadal korzysta z całkowitego zwolnienia z podatku. Ale to zwolnienie jest warunkowe. Warunek pierwszy to zgłoszenie na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od otrzymania darowizny. Spóźnienie – nawet jednodniowe – skutkuje utratą zwolnienia, a darowizna jest rozliczana według zasad ogólnych. Warunek drugi dotyczy darowizn pieniężnych – muszą być udokumentowane przelewem (np. z rachunku darczyńcy na rachunek obdarowanego). Gotówka nie uprawnia do zwolnienia w grupie „0”. Jeśli środki zostaną przekazane do ręki i nie zgłosisz darowizny, urząd może zakwestionować preferencję i domagać się podatku, a przy rażących naruszeniach – zastosować podatek sankcyjny.
Spełniasz oba warunki? Wtedy niezależnie od kwoty nie płacisz ani złotówki podatku. To rozwiązanie w praktyce ułatwia rodzinne transfery związane np. z zakupem mieszkania, czy wsparciem przy zakładaniu działalności.
Typowe błędy i bezpieczne praktyki – jak nie wpaść w pułapkę?
Najczęstsze problemy biorą się z pozornie „niewinnych” serii drobnych przelewów, które po latach sumują się ponad limit. Przykładowo – co roku otrzymujesz od chrzestnego 6 000 zł na wakacje. Po pięciu latach przekroczysz próg III grupy podatkowej (5 733 zł). Właśnie w chwili przekroczenia pojawia się obowiązek zgłoszenia i podatku od nadwyżki, mimo że żadna pojedyncza transza nie była „duża”.
Drugim klasycznym błędem jest traktowanie gotówki jak przelewu. Jeżeli rodzic przekazał Ci znaczną sumę „do ręki”, a Ty nie złożyłeś SD-Z2 i nie masz dowodu przelewu, nie skorzystasz ze zwolnienia grupy „0”. To szczególnie bolesne przy wysokich kwotach, bo zamiast pełnej preferencji pojawia się podatek, a niekiedy i sankcja.
Trzecie źródło kłopotów to mylenie grup pokrewieństwa. Pamiętaj – nie każdy bliski „rodzinnie” należy do grupy „0”. Teściowie wobec zięcia/synowej nie są w grupie „0”, tylko w I grupie podatkowej – obowiązuje więc limit 36 120 zł w pięć lat. Podobnie znajomi, partnerzy bez ślubu czy dalecy krewni wchodzą do grupy III z limitem 5 733 zł.
Jak działać bezpiecznie? Po pierwsze, prowadź ewidencję otrzymanych darowizn z podziałem na darczyńców i lata – wystarczy arkusz kalkulacyjny. Po drugie, przy darowiznach pieniężnych w grupie „0” zawsze wybieraj przelew bankowy i zachowuj potwierdzenia. Po trzecie, sprawdzaj, kto jest darczyńcą i do jakiej grupy go zaliczasz – to od razu podpowie, jaki limit Cię dotyczy i czy w ogóle musisz zgłaszać.
Masz wątpliwości, co do swojej sytuacji, planujesz większą darowiznę w rodzinie lub między znajomymi? Skontaktuj się z Kancelarią Podatkową Optymalni. Przeanalizujemy relacje, limity i terminy, zaproponujemy bezpieczną ścieżkę, przygotujemy dokumenty i przypilnujemy formalności – tak, by darowizna była wsparciem, a nie źródłem problemów z fiskusem.
